17 ngân hàng và công ty tài chính ‘mắc kẹt’ tại 12 dự án ‘đắp chiếu’ ngành Công Thương

17 ngân hàng và công ty tài chính này đang bị ‘mắc kẹt’ tại 12 dự án ‘đắp chiếu’ ngành Công Thương với tổng số tiền lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

Hàng loạt ngân hàng và tổ chức tín dụng “chết chìm” trong dự án “đắp chiếu” ngành Công Thương!

Theo thông tin trên Báo điện tử Chính phủ, tình trạng của 12 dự án “đắp chiếu” tính đến thời điểm hiện tại: Có 2 dự án, doanh nghiệp có lãi (trong đó 1 doanh nghiệp vẫn còn lỗ lũy kế); 2 dự án giảm được lỗ nhưng chưa bền vững; 1 dự án dừng hoạt động đã vận hành trở lại; 7 dự án, doanh nghiệp còn thua lỗ hoặc dở dang, dừng hoạt động.

Cụ thể, theo báo cáo của Ủy ban Quản lý vốn tại doanh nghiệp về kết quả xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương trong giai đoạn 2017-2019, hiện đã hoàn thành khoảng 75,36%.
Tuy nhiên, những vướng mắc mấu chốt nhất của các dự án, doanh nghiệp chưa được giải quyết, phần lớn tập trung ở các nhiệm vụ còn lại với 3 nhóm vấn đề: Xử lý dứt điểm tranh chấp, vướng mắc để quyết toán hợp đồng tổng thầu (EPC), quyết toán toàn bộ dự án; khó khăn về tài chính, cơ cấu lại nợ, giãn khấu hao, điều chỉnh lãi suất vay; xây dựng phương án thoái vốn.

Hiện tại, có 2 dự án, doanh nghiệp có lãi (trong đó 1 doanh nghiệp vẫn còn lỗ lũy kế); 2 dự án giảm được lỗ nhưng chưa bền vững; 1 dự án dừng hoạt động đã vận hành trở lại; 7 dự án, doanh nghiệp còn thua lỗ hoặc dở dang, dừng hoạt động.


Dự án nhà máy Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2 đang xuống cấp theo thời gian

Theo thống kê trên Báo Hải Quan, đối với 6 dự án trước đây có hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng thua lỗ: Đến năm 2018 và 8 tháng đầu năm 2019 đã có 2 nhà máy hoạt động sản xuất, kinh doanh có lãi (Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1- Hải Phòng lợi nhuận sau thuế đạt 7,2 tỷ đồng và Nhà máy thép Việt-Trung lợi nhuận sau thuế đạt 270,730 tỷ đồng). Tuy nhiên, do khó khăn của thị trường, các chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh đều giảm so với cùng kỳ năm 2018.

4 dự án còn thua lỗ đang từng bước khắc phục khó khăn, tiếp tục giảm lỗ nhưng do tình hình thị trường diễn biến khó khăn nên kết quả chưa bền vững. Cụ thể, so với năm 2017, năm 2018, Nhà máy đạm Hà Bắc giảm lỗ 342 tỷ đồng; Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2- Lào Cai giảm lỗ 208,8 tỷ đồng; Nhà máy đạm Ninh Bình giảm lỗ 417,2 tỷ đồng. Các ngân hàng Vietinbank, BIDV, Vietcombank…. đang là những nhà băng cấp vốn cho các dự án này.

Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 2018, 8 tháng đầu năm 2019, Nhà máy đạm Ninh Bình giảm lỗ 284,6 tỷ đồng nhưng Nhà máy đạm Hà Bắc tăng lỗ 138,9 tỷ đồng; Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2- Lào Cai tăng lỗ 94,25 tỷ đồng; Công ty DQS giảm lỗ 46,47 tỷ đồng.

Theo Vietnamnet, tại dự án Gang thép Thái Nguyên mở rộng giai đoạn 2, gánh nặng từ dự án đắp chiếu này khiến việc vay vốn ngắn hạn phục vụ sản xuất của Công ty CP Gang thép Thái Nguyên càng thêm khó. Chưa kể, lãi mẹ đẻ lãi con ở dự án mở rộng giai đoạn 2 sẽ khiến TISCO “mở mắt dậy” là phải chịu thêm hàng tỷ đồng tiền lãi ngân hàng mỗi ngày.

Nhà máy đạm Ninh Bình – một trong số 12 dự án thua lỗ lớn của ngành Công thương

Trên thực tế, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) đang mắc kẹt hàng chục nghìn tỷ đồng ở các dự án thua lỗ, yếu kém ngành Công Thương. Riêng 2 dự án của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) là Đạm Hà Bắc, đạm Ninh Bình, VDB đã cho vay tới hơn 8.000 tỷ đồng.

Còn tại dự án Gang thép Thái Nguyên mở rộng giai đoạn 2, VDB cũng cho vay hơn 1.100 tỷ đồng, Công ty công nghiệp tàu thủy Dung Quất là 542 tỷ đồng. Vốn vay tại Vietinbank – chi nhánh Hà Nội tại dự án Gang thép Thái Nguyên mở rộng giai đoạn 2 là 1.600 tỷ đồng.

Ngoài ra, hàng loạt ngân hàng khác cũng đang “chết chìm” cùng các khoản nợ của các doanh nghiệp ngành công thương khác gồm: Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam (PVcomBank), Ngân hàng Citibank, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), Ngân hàng TNHH MTV Sinhanbank Việt Nam, Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (Maritime Bank), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thông (Agribank), VPBank…

Cũng theo Báo điện tử Chính phủ, 5 dự án doanh nghiệp có tranh chấp, vướng mắc hợp đồng EPC gồm: Dự án xây dựng Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 – Lào Cai, Dự án cải tạo – mở rộng Nhà máy Phân đạm Hà Bắc, Dự án nhà máy đạm Ninh Bình, Dự án Xây dựng Nhà máy công nghiệp tàu thủy Dung Quất, Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của Công ty CP Gang thép Thái Nguyên.

Dư nợ của các dự án, doanh nghiệp tại các tổ chức tín dụng lớn, đa số không trả được nợ đúng hạn. Hiện nay, có 17 ngân hàng thương mại và 1 công ty tài chính cấp tín dụng cho 12 dự án với tổng số dư nợ đến thời điểm 31/12/2019 là 20.938 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ trung dài hạn là 17.169 tỷ đồng, dư nợ ngắn hạn là 3.769 tỷ đồng.

Việc xác định trách nhiệm, xử lý đối với các tổ chức, cá nhân có sai phạm đã được tiến hành. Toàn bộ 12 dự án, doanh nghiệp đều đã được thanh tra, kiểm toán, điều tra ở các cấp độ khác nhau để phát hiện các sai phạm, vi phạm pháp luật của tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật.

Xử lý thế nào?

Quan điểm chung trong việc xử lý 12 dự án nêu trên, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nhất quán xử lý các dự án, doanh nghiệp thua lỗ theo nguyên tắc thị trường, quy định của pháp luật; bảo đảm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp.

Đồng thời, kiên quyết thực hiện phá sản, giải thể theo quy định của pháp luật đối với các dự án, doanh nghiệp không có khả năng khắc phục để thu hồi tối đa vốn, tài sản của Nhà nước, hạn chế thấp nhất mất vốn nhà nước; bảo đảm quyền lợi cho người lao động, an ninh trật tự xã hội và ổn định môi trường kinh doanh.

Về nhiệm vụ cụ thể, đại diện Uỷ ban Quản lý vốn cho biết, lãnh đạo các tập đoàn, tổng công ty có dự án, doanh nghiệp nằm trong số 12 dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả chịu trách nhiệm chính, căn cứ thẩm quyền và quy định của pháp luật để chủ động xử lý các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp.

Cơ quan quản lý Nhà nước có chức năng hướng dẫn về mặt pháp lý đối với các đề xuất, giải pháp đề ra nhằm giải quyết vưóng mắc đối với 12 dự án, đảm bảo không trái các quy định của pháp luật; phù hợp với thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, xác định rõ những nội dung vượt thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ (nếu có) và đề xuất biện pháp xử lý.

Với xử lý vướng mắc về tranh chấp hợp đồng EPC, Uỷ ban Quản lý vốn cho biết, các tập đoàn, tổng công ty cần chủ động sử dụng tư vấn luật để hệ thống lại toàn bộ hợp đồng EPC đối với từng dự án, rà soát kỹ nội dung còn tranh chấp, vướng mắc; đánh giá các khả năng (hòa giải, xử lý khởi kiện hoặc chấm dứt hợp đồng) để lựa chọn phương án xử lý dứt điểm tối ưu. Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng hướng dẫn cụ thể việc thanh, quyết toán hợp đồng EPC đối với các nội dung thuộc lĩnh vực.

Đối với các khó khăn về tài chính, tín dụng như chịu lãi xuất cao, chi phí tài chính lên đến 30%… các doanh nghiệp chủ yếu đề xuất hướng giải quyết tập trung vào 3 giải pháp cơ cấu nợ, khoanh nợ; giãn khấu hao; giảm lãi suất.

Dự án Đạm Hà Bắc cũng ngập chìm trong thua lỗ

Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, theo Luật Các tổ chức tín dụng quy định, các tổ chức tín dụng có quyền tự chủ động hoạt động kinh doanh, xem xét điều chỉnh lãi suất cho vay trên cơ sở cân đối nguồn vốn, lãi suất huy động và khả năng tài chính của từng ngân hàng thương mại. Với việc khoanh nợ, theo quy định hiện hành các doanh nghiệp gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan mới được xem xét khoanh nợ.

Điểm mặt 12 dự án thua lỗ ngành Công Thương

1. Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1 – Hải Phòng (Dự án thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam – Vinachem).

Năm 2016, sản xuất kinh doanh của nhà máy gặp nhiều khó khăn làm phát sinh lỗ khá lớn là 420 tỉ đồng. Đến nay, khoản lỗ tại dự án nay đã có giảm những chưa nhiều.

2. Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 – Lào Cai

Tính đến cuối năm 2019 dự án này lỗ gần 209 tỉ đồng.

3. Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình

Lỗ lũy kế của nhà máy đến hết năm 2018 là hơn 4.900 tỉ đồng, vốn chủ sở hữu nhà nước âm hơn 2.600 tỉ đồng.

4. Dự án cải tạo, mở rộng nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc

Từ khi chính thức vận hành thương mại đến thời điểm ngày 31/12/2016, tổng lỗ lũy kế của Nhà máy sản xuất đạm Hà Bắc là 1.716 tỉ đồng (cao hơn mức lỗ kế hoạch là 986,5 tỉ đồng). Sang năm 2017, nhà máy lỗ 611 tỉ đồng, giảm lỗ so với năm 2016 là 440 tỉ đồng. Trong năm 2018, lỗ 340 tỉ đồng, giảm so với năm trước là 266,2 tỉ đồng.

5. Dự án Nhà máy nhiên liệu sinh học Bio-Ethanol Dung Quất

Dự án này đang dừng hoạt động.

6. Dự án Nhà máy gang thép Việt – Trung

Dự án có tổng mức đầu tư 6.000 tỉ đồng. Sau khi đi vào hoạt động tháng 12/2014, dự án đã lỗ 91 tỉ đồng. Tình trạng thua lỗ tiếp tục kéo dài trong 2 năm tiếp theo khiến khoản lỗ lũy kế đến hết năm 2016 lên đến 1.077 tỉ đồng. Tuy nhiên, trong thời gian qua, dự án đã “gượng dậy” và bắt đầu có lãi.

7. Dự án Nhà máy gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2

Dự án được khởi công vào tháng 9/2017. Nhưng chỉ sau năm năm khởi công, dự án phải tạm dừng do rất nhiều lý do như tổng mức đầu tư tăng gấp đôi lên 8.100 tỉ đồng, thời gian thi công kéo dài,… Đến nay dự án vẫn “đắp chiều”, tạm ngừng thi công trong thời gian dài.

8. Dự án Ethanol Phú Thọ:

Khởi công thực hiện dự án từ tháng 6/2009 trên diện tích 50ha, với vốn đầu tư ban đầu khoảng 1.700 tỉ đồng, sau điều chỉnh lên hơn 2.400 tỉ đồng. Đến nay, đã hơn 10 năm nhưng dự án này vẫn “đắp chiếu”.

9. Công ty TNHH MTV Công nghiệp tàu thủy Dung Quất

Theo báo cáo mới nhất Chính phủ gửi Quốc hội, thì nhà máy có tổng nợ phải trả gẩn 7.000 tỉ đồng.

10. Dự án Nhà máy bột giấy Phương Nam

Theo báo cáo, tính đến nay, tổng nợ phải trả lên tới gần 3.000 tỉ đồng. Dự án đang dừng hoạt động.

11. Dự án Ethanol Bình Phước

Dự án này đang dừng sản xuất.

12. Dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi polyester Đình Vũ

Tổng nợ phải trả tại dự án thua lỗ này là 7.806 tỉ đồng.

T.Hà/Sở hữu Trí tuệ