Ngành tòa án được gì sau hơn 3 năm dạy lại ngữ pháp, viết câu chữ, chính tả?

“Trong năm 2017, ngành tòa á.n sẽ mở lớp tập huấn để viết bản á.n theo mẫu định sẵn. Lớp học này sẽ mời các giáo viên dạy văn đến dạy về chính tả, ngữ pháp và từng dấu chấm, dấu phẩy.” Đó là phát biểu của Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao (TAND) Nguyễn Hòa Bình tại Hội nghị triển khai công tác tòa á.n năm 2017.

Ông Nguyễn Hòa Bình đưa dẫn chứng cần phải làm như vậy vì khi đó nhiều trường hợp viết bản á.n có lỗi về chính tả, thậm chí ‘á.n viết một đằng tuyên một nẻo’. Hoặc có trường hợp 2 bản án cùng số, cùng ngày nhưng khác nội dung khiến dư luận đặt câu hỏi về thẩm phán: “ok thì nhẹ, không ok thì nặng”… Vậy sau hơn 3 năm ngành Tòa án dạy viết câu chữ, chính tả cho cán bộ tư pháp thì có gì thay đổi? Vấn n.ạn ‘á.n viết một đằng tuyên một nẻo’ có còn?

Luật sư Đặng Đình Mạnh cho biết, vào thời điểm năm 2017, công chúng đã hết sức bất ngờ khi nghe ông Chánh án tòa án tối cao Nguyễn Hoà Bình thừa nhận về thực trạng rất đáng lo ngại đối với đội ngũ thẩm phán ‘nhiều trường hợp viết bản án cũng có lỗi về chính tả thậm chí viết một đằng tuyên một nẻo’, ông cũng nói rõ về giải pháp ‘Lớp học này sẽ mời các giáo viên dạy văn đến dạy về chính tả, ngữ pháp và từng dấu chấm, dấu phẩy…’

Nếu căn cứ theo tiêu chuẩn hiện tại, thì theo Luật sư Đặng Đình Mạnh, cán bộ tòa án gồm các thư ký và thẩm phán đều phải là cử nhân luật. Nhưng sự tuyển dụng c.ẩ.u th.ả đã làm “lọt sổ” vào trong ngành tòa án cả những người mà khả năng viết lách chưa qua được bậc tiểu học. Vì lẽ, người học trên bậc tiểu học thì không còn đặt ra những vấn đề căn bản như viết chính tả cũng như ngữ pháp nữa. Luật sư Đặng Đình Mạnh cho biết thực tế khi làm việc tại Tòa án: “Đến nay, đã quá 3 năm kể từ ngày ông chánh án phát biểu, chúng tôi không rõ sự “tái đào tạo” như thế nào? Nhưng trong thực tế, các án văn viết s.a.i chính tả, ngữ pháp, tối nghĩa … vẫn còn khá phổ biến. Chưa kể đến khả năng “á.n một đàng tuyên một nẻo”.

Theo Luật sư Đặng Đình Mạnh, điều đó rất ng.u.y h.i.ể.m, thiếu chuẩn mực và thật sự không nên khuyến khích.

Tuy nhiên, hôm 12/3, Luật gia Phạm Công Út cho biết, ngoài những trường hợp vừa nêu, cũng có những nơi mà gần đây các bản án có sự tiến bộ rõ rệt về câu, chữ, nội dung vụ án được phân tích khá tỉ mỉ, so với trước đây thì cũng có sự thay da đổi thịt. Nghĩa là theo ông Phạm Công Út, từng bước ngành tòa án đã chuẩn hóa đội ngũ cán bộ của mình. Nhưng ông Út cho rằng, đó lại là á.p lực khiến không ít cán bộ ngành tòa án, bao gồm cả các thẩm phán, nhất là ở phía Nam đã xin nghỉ việc khá nhiều. Ông nói tiếp:

“Do gần đây, các máy điện thoại thông minh có chức năng ghi âm lén khi tòa tuyên án. Trước đây có không ít vụ bản án được phát hành không giống như bản án mà tòa đã tuyên. Đương sự bức xúc nên làm đơn khiếu nại, tố cáo và làm đơn xin Giám đốc thẩm lại vụ án kèm theo file ghi âm và bản án đã tuyên. Do khi cầm được bản á.n trong tay thì họ đã mất quyền kháng cáo phúc thẩm, nếu là á.n sơ thẩm, do hết thời hạn kháng cáo.”

Luật gia Phạm Công Út cho biết, hiện nay trường hợp ‘án một đàng, tuyên một nẻo’, riêng ông không còn thấy nữa.

Vào năm 2017, khi Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình tuyên bố sẽ mời các giáo viên dạy văn đến dạy về chính tả, ngữ pháp và từng dấu chấm, dấu phẩy… cho cán bộ tòa á.n, nhiều luật sư đã cho rằng, điều này là cần thiết. Lý do vì ai có dịp đọc các bản á.n của toà Việt Nam, từ địa phương đến tối cao, đều nhận ra rằng các á.n văn thường viết sai chính tả, sai văn phạm, thậm chí nhiều câu tối nghĩa đến mức ng.u ng.ơ, khiến người đọc phải đoán ý.

Dư luận khi đó cho rằng, thực trạng bê bối của toà án Việt Nam là có thật. Điều đó cũng dễ hiểu, thay vì trau dồi kiến thức pháp luật và năng lực x.é.t x.ử, đa phần thẩm phán chỉ đọc những bản á.n bỏ túi, hay chỉ chú trọng moi tiền từ người vô phúc đáo tụng đình.

Trở lại với việc vì sao cán bộ Tòa á.n mà phải học viết chính tả, Phó Giáo sư – Tiến sĩ Hoàng Dũng, một nhà nghiên cứu ngôn ngữ thuộc trường Đại học Sư phạm TP.HCM, vào tối ngày 12/3 cho biết: “Việc mời người dạy những chuyện mà ai cũng nghĩ rằng nó thuộc về kiến thức và kỹ năng của một người vừa tốt nghiệp phổ thông xong phải có, cho thấy đến lúc nhà nước phải thừa nhận trình độ của cán bộ tư pháp, tức những người có thể nắm s.i.nh m.ạ.ng của người dân trong tay mình, ở mức thấp không thể tưởng tượng được. Những người trình độ thấp như vậy khó mong họ hoàn thành công việc một cách tử tế. Tuy nhiên, việc nâng cao trình độ của cán bộ tư pháp, việc họ đi chữa lỗi chính tả tất nhiên cũng tốt.”

Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Dũng, việc nâng cao trình độ cán bộ tư pháp không phải chỉ những chuyện như thế, mà ngay cả những người mặc dù viết thạo, ăn nói có vẻ rành rọt lắm, thì việc ứng x.ử, việc vận dụng pháp luật vẫn là có vấn đề. Trong một nền tư pháp tử tế, khi có một yếu tố mới, sinh m.ạ.ng của một người có nguy cơ có thể gây oan sai thì ứng xử được chờ đợi là phải rất cẩn trọng xem xét yếu tố mới như thế nào trước khi đi đến bản án quyết định.

Điều này không chỉ là câu văn, chính tả hay trình độ của các quan tòa, mà cần cả đạo đức và sự công tâm của những vị ấy. Liệu ai sẽ “dạy” được?

Bài viết liên quan