Phải làm gì khi “bóng ma Covid19” bủa vây tứ phía?

Không chỉ ảnh hưởng đến an toàn tính mạng và sức khỏe, Covid-19 đang là “lưỡi hái tử thần” tấn công vào hàng loạt ngành, lĩnh vực khiến không ít doanh nghiệp điêu đứng. Việt Nam cũng không thoát khỏi sự liên lụy khi đón nhận hàng loạt tin xấu: EU, Mỹ tạm ngưng nhập hàng dệt may VN; Doanh nghiệp gỗ, thủy sản “chới với” khi đối tác Mỹ, EU, Hàn Quốc, Nhật,… liên tục giãn đơn hàng; Nhiều doanh nghiệp Việt sẽ hết nguyên liệu sản xuất từ giữa tháng 3; Hạn mặn khốc liệt ở miền Tây: 5 tỉnh công bố tình huống khẩn cấp; Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục giảm điểm ở cả 3 chỉ số chính dù thị trường đang có nhiều thông tin hỗ trợ;… Nếu dịch Covid19 không có dấu hiệu thuyên giảm, nền kinh tế VN có thực sự bị leo dốc?

Thông tin từ Hiệp hội Thêu đan TP.HCM, thị trường xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất của Việt Nam là Mỹ vừa có thông báo ngưng nhập hàng may mặc từ Việt Nam trong 3 tuần tới. Trước đó, các nhà nhập khẩu từ EU cũng thông báo ngưng nhập hàng dệt may trong vòng 1 tháng. Đây là ngành hàng chủ lực của các khu công nghiệp VN và lãnh vực xuất khẩu, vì lợi thế nguồn nhân lực giá rẻ. Nếu bị đình trệ trong vòng 1 tháng đồng nghĩa với việc hàng loạt công ty, xí nghiệp dệt may cắt giảm công nhân, sản xuất cầm chừng hoặc tạm ngưng sản xuất. Công nhân sẽ bị sa thải hoặc thất nghiệp dài hạn…

Hiện nay, các đối tác tại 5 thị trường chiếm gần 90% thị phần XK gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam gồm Mỹ chiếm 50%, EU chiếm 8%, Trung Quốc 12%, Nhật Bản 13%, Hàn Quốc 8% đã và đang thông báo tới các nhà cung cấp tại Việt Nam giãn thời gian mua hàng, dừng mua hàng hoặc trả chậm. Bên cạnh gỗ, với mặt hàng thủy sản EU hiện vẫn chưa bỏ “thẻ vàng” với thủy hải sản đánh bắt trên biển của Việt Nam. Hệ lụy là hàng ngàn công nhân ngành gỗ cũng sẽ bị thất nghiệp có thời hạn hoặc bị sa thải bớt…

Cũng theo ước lượng của một số nhà phân tích, nếu tình hình dịch bịnh cúm Tàu kéo dài thêm chừng 2 tháng nữa thì VN sẽ thiếu nguyên liệu sản xuất. Các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam hiện nay phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung nguyên phụ liệu, linh kiện đầu vào nhập khẩu từ Trung Quốc và các quốc gia khác như Hàn Quốc, Nhật Bản. Nhiều nền kinh tế thế giới chịu ảnh hưởng của dịch Coivd-19 tại Trung Quốc khi các chuỗi sản xuất bị đứt gãy, thiếu hụt nhiều loại linh kiện để cấu thành sản phẩm. Ngay cả mặt hàng cần thiết nhất hiện nay là khẩu trang đang trong tình trạng khan hiếm, thậm chí là tranh cướp nhau để có được cũng cho thấy phần nào bức tranh thiếu hụt nhiên liệu và tình trạng sản xuất chưa thể đáp ứng nhu cầu hiện tại.

Điều nguy hiểm nhất hiện nay là gì? Nguồn lương thực thực phẩm là cái tất yếu không thể thiếu thì đang bị các nước trong khu vực liên tục nhập khẩu: Trung Quốc đột ngột tăng kim ngạch nhập khẩu gạo từ Việt Nam lên đến hơn 700% trong hai tháng đầu năm 2020, sau hai năm trầm lắng. Đây là tin vui cho nông nghiệp. Nhưng trong bối cảnh này nếu nhà nước không tính toán, điều tiết hợp lý sẽ ảnh hưởng lớn đến an ninh lương thực.

Hãy nhìn ra xa để thấy tình trạng này nguy hiểm thế nào: thương giá đẩy cao giá thu mua, gây ra nhu cầu ảo và gạo sẽ tăng giá phi mã. Người dân nghe tin sẽ ùn ùn đi mua gạo dự trữ, người bán và thương lái lại càng đẩy giá gạo lên cao… Trong khi đó, nếu TQ và các nước vì bị ảnh hưởng của dịch cúm Tàu, ngưng trồng trọt thì mùa màng sẽ bị trễ vụ, phải mua lượng lớn gạo nhập bù. Mà miền Tây đang thời kỳ hạn, mặn, vụ mùa sẽ trễ, lương thực không bổ sung kịp thời… Ai biết chuyện gì sẽ xảy ra! Mà bây giờ 100% nông dân sau vụ thu hoạch sẽ bán hết lúa, kéo gạo về ăn, chứ không còn trữ lúa trong nhà như trước đây…

Đa phần các tỉnh miền Tây đang bị hạn mặn, nước sinh hoạt phải mua từ 100.000₫ tới 300.000₫ một mét khối. Nhiều gia đình phải hạn chế chi tiêu để mua nước xài cho nhu cầu tối thiểu hằng ngày, trong khi không có nguồn thu nhập nào trong thời gian này. Khi lực lượng lao động chính là công nhân thất nghiệp đổ về quê… thì tình hình sẽ còn thậm tệ như thế nào?

Từ sau Tết đến giờ, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục giảm điểm ở cả 3 chỉ số chính dù thị trường đang có nhiều thông tin hỗ trợ. Áp lực bán gia tăng mạnh trong phiên giao dịch chiều 23.3 khiến phần lớn cổ phiếu đều có mức giảm điểm rất lớn. Hàng loạt mã cổ phiếu Bluechips như BVH, FPT, GAS, HPG, VIC, VNM, HVN, SAB, MWG, VHM và cổ phiếu của các ngân hàng lớn như BID, CTG, VCB đều có mức giảm điểm rất lớn. Rõ ràng, tác động của dịch Covid-19 đến biến động TTCK Việt Nam không chỉ gây ra các ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế trong nước, tăng trưởng lợi nhuận các DN niêm yết, mà còn tác động đến các kế hoạch cổ phần hóa, thoái vốn DN nhà nước, tăng vốn ngân hàng quốc doanh của Chính phủ.

Không thể phủ nhận tác động của Covid19 đến nền kinh tế VN trước mắt, nhưng phải nhìn nhận rằng COVID-19 cũng chỉ là một nhân tố trong nhiều nhân tố rủi ro và bất trắc có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Các chiến lược và kế hoạch xây dựng hình ảnh và quảng bá trên nền tảng sự thật là Việt Nam đang kiểm soát tích cực và bước đầu có hiệu quả, sẽ giúp cộng đồng quốc tế, doanh nghiệp, và du khách nước ngoài yên tâm, nhanh chóng đến Việt Nam cho các mục đích sản xuất, kinh doanh hay du lịch ngay sau khi dịch được kiểm soát.

Việc chúng ta cần bây giờ là chờ đợi khi COVID-19 được kiểm soát, các hoạt động khi đó sẽ trở về trạng thái bình thường thậm chí gia tăng “công suất”. Kết quả như thế nào còn phụ thuộc vào thời điểm mà COVID-19 được kiểm soát trong ngưỡng an toàn

Hà Min