Thu hơn 20.000 tỷ đồng từ tăng giá điện, EVN chỉ đủ “trả nợ thiên hạ”: Có bao gồm tiền xây biệt thự, tennis?

Có một nghịch lý kỳ lạ đang diễn ra giữa mùa dịch: Dịch không ai ra đường thì giảm nhẹ giá xăng để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, mùa dịch người ta ở nhà tránh tụ tập ngoài đường thì tăng giá điện. Hẳn mọi người chưa quên đợt tăng giá điện khủng vào tháng 03/2019, tăng 8,36% theo 6 bậc lũy tiến. Nhờ đợt tăng giá đó, EVN thu về tới 20.000 tỷ đồng, mà tất cả số tiền này EVN đều than là để trả nợ cho thiên hạ. Liệu số “nợ thiên hạ” của EVN có bao gồm tiền lỗ tỷ giá đến xây biệt thự, sân tennis cho Tập đoàn không?

Ngay từ khi EVN manh nha ý định tăng giá điện đã sớm bị vạch trần là “Giá điện không tăng 8,36% như EVN công bố”. Đại biểu Lê Thu Hà – ủy viên thường trực Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội đã chứng minh điều này bằng các con số:

Bóc tách thực tế tăng giá điện lũy tiến so với mức cơ sở trước khi tăng giá, các chuyên gia kinh tế cho thấy người tiêu dùng ở bậc 6 (từ 401kWh trở lên) phải trả đến 2.927 đồng cho 1kWh. Mức này tăng đến 189% so với giá cơ sở (1.549 đồng), và tăng đến 15% so với bậc 6 trước khi chưa tăng giá – không phải là 8,37% như EVN đệ trình để Chính phủ thông qua cho bậc 6.

Đối với bậc 3 (101-200kWh), theo EVN là phổ cập, thì mức giá mới 2.014 đồng sẽ có sự gia tăng lên 30% so với mức cơ sở (1.549 đồng), hơn 10% so với giá cũ 1.858 đồng, khác với 8,4% mà EVN thông báo.

Tương tự, sự gia tăng giá điện ở bậc 4 (201-300kWh) là 12,7% và ở bậc 5 (301-400kWh) là 14.2%. Như vậy thực chất mức tăng mới là 10%, 12,7%, 14,2% và 15%, khác với 8,33-8,4% trong đề xuất trình Chính phủ phê duyệt.

“Cách giải trình của EVN ẩn đi một lần tăng giá, làm cho % tăng giá thấp hơn. Cần minh bạch giá đúng của 1kWh điện (chi phí sản xuất đích thực mỗi kWh điện, phí quản lý từng kWh điện). Đề nghị Kiểm toán Nhà nước vào cuộc, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp tới”. Bà Hà cho biết.

Bất chấp những ý kiến phản đối và sự bất hợp lý của việc tăng giá điện, EVN vẫn tăng giá điện dù rằng mức giá cơ sở 1.864,44 đồng/kw đã bị đội lên gấp nhiều lần so với mức giá điện mà EVN mua vào bình quân là 650đ/kw. Giá bán với người tiêu dùng đã quá chênh lệch so với giá mua đầu vào, tại sao EVN còn bày ra trò tính giá theo 6 bậc?

Chưa kể, rõ ràng người dân cả nước đã bị EVN gài vào thế bị tính giá cao khi mà giá điện bậc 1 chỉ là 50kw. Một gia đình bình thường không thể nào chỉ dùng điện ở mức dưới 50kw. Thậm chí EVN còn cho rằng đó là bậc của người nghèo. Xin thưa, một gia đình người nghèo cũng có nhu cầu nấu nướng, giặt giũ, quạt mát,… Họa may chỉ thắp vài bóng điện suốt 1 tháng mới có mức điện 50kw mà thôi.

Theo ông Đinh Quang Tri, phó tổng giám đốc EVN, số tiền mà Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thu được từ việc điều chỉnh tăng giá bán lẻ điện bình quân 8,36% từ ngày 20/3 là 20.000 tỉ đồng/năm. Số tiền này được ông cho biết là được “trả cho thiên hạ”… EVN không thể cáng đáng được nên buộc phải tính vào giá điện. Tức là mọi món nợ của EVN được tập đoàn này “đá bóng” sang cho toàn thể người dân VN chịu trách nhiệm?

Tính đến cuối tháng 6/2019, cả nước có 89 nhà máy điện gió và mặt trời với tổng công suất đạt 4.543,8 MW, chiếm 8,3% tổng công suất của hệ thống điện quốc gia. Nguồn điện dồi dào như vậy nhưng EVN lại từ chối không mua chỉ vì “quá tải lưới điện truyền tải”. Vì sao không làm nhanh dự án lưới điện truyền tải mà để phung phí nguồn điện xanh, khiến các nhà máy điện gió, điện mặt trời mỗi ngày phải bỏ phí cả trăm tỷ đồng vì không bán được điện?

Phải chăng EVN viện cớ không mua vì mục đích tạo sự thiếu điện để tăng giá? Các nhà đầu tư đã bỏ ra hàng ngàn tỷ đồng để làm năng lượng sạch đến khi thu hoạch thì bị EVN chơi xỏ không mua? Rồi tiếp tục cho nhập khẩu than của Trung Quốc để sản xuất điện nhằm tiếp tay phá hoại môi trường.

Mạng điện của EVN được xây dựng hoàn thiện như hiện nay đó là tiền thuế của người dân được lấy ra xây dựng chứ không hề có một đồng nào của cá nhân tập đoàn EVN. Nhưng nghịch lý thay, đã không làm tốt nhiệm vụ của mình, EVN còn lấy tiền của dân để xây sân golf, sân tennis và cả tiền làm ăn thua lỗ rồi tính cả vào giá điện.

Thử hỏi, trên thị trường có mặt hàng nào mà càng mua nhiều giá lại càng cao, có mặt hàng nào mà chỉ một mình mình độc quyền sản xuất, phân phối và áp giá khiến người dân chỉ có hại chứ không có lợi, có mặt hàng nào mà chỉ có “tăng giá, tăng giá và tăng giá”, có mặt hàng nào mà “cõng” cả chi phí xây biệt thự, sân golf, tennis, nhà khách như GIÁ ĐIỆN của Tập đoàn EVN hay không?

Muốn chấm dứt tất cả những điều bất hợp lý trên, trước hết cần phải kiểm toán, sau đó minh bạch rõ ràng cho dân biết, dân hiểu rồi thì cho dù tăng hay giảm dân cũng hài lòng, bởi quan trọng nhất là tính minh bạch.

Hà Min